logo 2

 دوران بارداری و زایمان در  سگ‌ها

کلینیک دامپزشکی : تخمک‌های رهاشده از تخمدان سگ‌های ماده بعد از زمانی در حدود 2 الی 3 روز پس از آزاد گشتن بالغ می‌گردند و در این هنگام اگر اسپرم زنده و سالم به‌موقع و میزان کافی حاضر باشد، در محیط رحم بارور می‌گردد و بدین ترتیب رشد جنین آغاز می‌گردد.
دقیقاً مثل سایر حیوانات در سگ‌ها هم به وجود آمدن سلول اولیه جنینی مستلزم لقاح می‌باشد و نیمی از 78 کروموزوم موجود در هر سلول جنین از طریق یکی از والدین تأمین می‌گردد. تمام خصوصیات ظاهری ( شکل کلی حیوان ) و نقشهٔ ساختمانی تمام اندام‌های داخلی و خارجی، رنگ و رفتار سگ‌ها بر اساس برنامه‌ریزی بسیار دقیق و پیچیده DNA موجود در این کروموزوم‌ها شکل می‌گیرند. با این تفاسیر بخشی از تمام خصوصیات پدر و بخشی از تمام خصوصیات مادر بر اساس اصل احتمالات و همین‌طور مغلوب بودن آن‌ها به توله‌ها منتقل می‌گردند.
طول دوره بارداری و زایمان در سگ‌ها به نژاد آن‌ها ، تغذیه آن‌ها و شرایط اقلیمی بستگی دارد و بین 57 الی 67 روز ( به صورت میانگین 60 روز ) می‌باشد. اگر از روز جفت گیری زمان زایمان را حساب کنید، زمان زایمان در سگ‌ها با چند روز اختلاف بین 58 الی 72 روز بعد از عمل جفت گیری می‌باشد.
تعداد جنین‌ها یا توله‌ها برحسب نژاد سگ‌ها ، تغذیه آن‌ها و همین‌طور شرایط اقلیمی می‌تواند بین 1 الی 12 عدد توله ( حتی در برخی از مواقع تعداد بیشتری ) باشد. در 35 روز اول بارداری روند تشکیل ارگان‌ها کامل می‌گردد و اندام‌های اصلی بدن جنین شکل می‌گیرند. از این زمان به بعد می‌توان آن‌ها را جنین نامید.
این اتفاقات درون شاخه‌های رحم و در داخل محوطهٔ کیسه‌های جفت ( که از اتحاد پرده‌های داخلی ، پرده‌های خارجی و لایه سطح داخلی رحم تشکیل شده‌اند) به وقوع می‌پیوندند. جنین‌های داخل این کیسه‌های پر از مایعات جنینی مراحل رشد هستند و مراحل رشد را به‌سرعت طی می‌کنند. جفت نه‌تنها جنین‌ها را درون مایعات داخل خود در برابر ضربات فیزیکی حفظ می‌کند بلکه وظیفهٔ تغذیه و اکسیژن رسانی به آن‌ها را نیز بر عهده می‌گیرد.
تغذیه جنین در بین سیستم گردش خون مادر و جنین‌ها از طریق جفت صورت می‌گیرد و مواد زائد حاصل از متابولیسم جنین‌ها از این طریق وارد جریان خون مادر گشته و بدین ترتیب دفع می‌گردد. در هنگام زایمان در سگ‌ها وجود مایعات جنینی باعث لغزندگی کانال زایمان می‌گردد و روند خروج توله‌های سگ را آسان می‌کنند. میزان مایعات جنینی موجود در جفت در دوران بارداری به تعداد جنین‌ها بستگی دارد و بین 20 الی 55 درصد افزایش می‌یابد و به همین علت در این زمان سگ ماده برای رفع نیازهای خود و توله‌هایش نیازمند به غذای بیشتر و مغذی‌تری می‌باشد.
درست است که رفتار در طول مدت بارداری در سگ‌ها تغییر خواهد کرد ، اما این دلیل برای تشخیص بارداری در سگ‌ها کافی نیست. افزایش وزن و افزایش اشتها هم دلیل بر بارداری سگ‌ها نمی‌باشند . در اوایل دوره بارداری یعنی حدوداً تا قبل از 35 روزگی جنین نمی‌توان به‌راحتی این قضیه را تشخیص داد . تقریباً از 35 روزگی سگ‌های مادر دچار افزایش وزن می‌گردند و اشتهای آن‌ها زیاد می‌شود .
در این هنگام حجم سینه‌ها افزایش می‌یابد و اگر آن‌ها را فشار دهید مایع سروزی با فشار از آن‌ها خارج می‌گردد. در همین زمان‌ها در بعضی از سگ‌ها می‌توانید وجود جنین‌ها را با لمس کردن احساس کنید ( به صورت اجسامی شبیه به توپ گلف ) . البته در سگ‌های چاق از طریق لمس کردن قادر نخواهید بود که به وجود جنین‌ها پی ببرید و این کار بستگی به تجربه و مهارت دامپزشک دارد.
از 55 روزگی به تجمع مایعات جفت در اطراف جنین‌ها تشخیص از طریق لمس کردن امکان‌پذیر نیست. در اغلب موارد بزرگ شدن شکم از حدود روز 40 بارداری شروع می‌شود . در این هنگام دست و پا ظاهر می‌شود و سر، تنه و شکم از هم تفکیک می‌گردند.
در اواخر دوران بارداری می‌توانید به‌وسیلهٔ یک گوشی معاینه صدای قلب جنین‌ها بشنوید. احتمال این وجود دارد که در هفتهٔ آخر بارداری درجه حرارت بدن مادر کمی تغییر داشته باشد ( ابتدا دمای بدن مادر کاهش یافته و حتی ممکن است تا 36/5 درجه نیز برسد و سپس در چند ساعت قبل از زایمان افزایش پیدا می‌کند ). در روزهای آخر بارداری سینه‌های مادر حجیم و متورم و همین طور نوک آن‌ها برجسته می‌گردد و در صورت فشار آن‌ها مایع آغوز ( که غذایی برای ایمن سازی نوزادان است ) خارج می‌گردد. خروج این مایع ( که شبیه به شیر می‌باشد ) نشانهٔ نزدیکی زمان زایمان در سگ‌ها خواهد بود.
حدوداً از 17 الی20 روز پس از بارداری با استفاده از روش تشخیصی اولتر سونوگرافی می‌توان از بارداری در سگ‌های خود ( با درصدی احتمال خطا ) اطمینان حاصل کنید. یک هفته بعد از به‌طور تقریبی تعداد نوزادان را می‌توان تخمین بزنید و حتی با استفاده از روش رادیوگرافی از بارداری سگ خود مطمئن گردید ( تشخیص قطعی آن با این روش تا قبل از 45 روزگی مقدور نیست ).
در این دوران به علت استخوانی شدن ساختار اسکلتی جنین وجود آن‌ها و تعداد آن‌ها به صورت تقریبی در عکس رادیوگرافی مشخص می‌گردد.در این زمان از بارداری با درصدی خطا زنده بودن و حتی مرگ احتمالی توله‌ها را می‌توان اعلام نمود . تعداد دقیق‌تر توله‌ها با استفاده از عکس رادیوگرافی در
تغییرات رفتاری در سگ‌های باردار دیده می‌شود ، به خصوص از اواسط دوران بارداری حیوان آرام تر ، متین‌تر، مهربان‌تر شده و کمتر اتفاق می‌افتد که رفتارهای خشونت‌آمیز از خود نشان دهد. یکی از مهم‌ترین مسائلی که باید در این دوران به آن توجه کرد رژیم غذایی حیوان در دوران بارداری است.همان طور که اشاره کردیم حدوداً از 40 روزگی به بعد افزایش وزن مادر به‌وضوح قابل مشاهده می‌باشد و جنین‌ها در حال رشد و تکامل هستند باعث نیاز مادر به مواد غذایی سرشار از پروتئین و انرژی بیشتر خواهند بود.
دقت داشته باشید که اگر سگ در دوران بارداری خود این مواد را از طریق غذای روزانه دریافت نکند ، نه‌تنها خودش دچار ضعف مفرط می‌گردد ، بلکه رشد و تکامل جنین‌ها نیز دچار اختلال خواهد شد.
لانهٔ مادر آینده اهمیت ویژه‌ای دارد و باید حداقل 2 هفته قبل از زایمان سگ به فکر تهیه لانهٔ مناسبی برای آن باشید. در تهیه و یا ساخت این لانه باید تناسب آن با جثهٔ مادر و پیش‌بینی تعداد و جثه توله‌ها را در نظر بگیرید. فضای داخلی لانه باید به قدری بزرگ باشد که مادر بتواند در آن به‌راحتی به پهلو دراز بکشد و به توله‌های خودش شیر بدهد.
جنس دیوارها می‌تواند از چوب و یا صفحات پلاستیکی و یا پارچه باشد. ارتفاع لانه به قدری باشد که مانع خروج توله‌های نوزاد از لانه گردد. در ورودی لانه را طوری باشد که ورود و خروج مادر به‌راحتی و بدون کشیده شدن پهلوهایش به کناره‌های در انجام شود.
محل قرار گرفتن این لانه حتماً باید درجایی آرام و به دور از شلوغی و همچنین رفت و آمد باشد. این محل باید به دور از تابش مستقیم خورشید ، دور از جریان مستقیم باد کولر بوده و همچنین با فاصله از وسایل گرمایشی باشد. وجود تهویهٔ مناسب و عدم وجود رطوبت بالا از مسائل مهم دیگری است که باید در انتخاب محل قرار گرفتن لانه مورد توجه قرار دهید.
سگ‌های ماده مایل هستند که در مکانی که توله‌های خود را به دنیا می‌آورند ساکنین خانه آن را نبینند. جهت پوشش کف لانه می‌توان از پوشال درشت و تمیز، پتو و یا موکت تمیز استفاده کرد. در هنگام زایمان در سگ‌ها مقدار زیادی مایعات و خون از مادر دفع یا خارج می‌گردد، بنابراین بهترین کار این است که این بستر را پس از به دنیا آمدن توله‌ها تعویض نمایید. حتی اگر بستر مناسبی در دسترس نبود ،می‌توانید استفاده از چندین روزنامه تمیز و مناسب استفاده کنید.
ظرف 2 الی 3 روز آخر دوران بارداری سگ ماده بی‌قرار و گوشه‌گیر خواهد شد و غذای کمتری می‌خورد. کاهش دمای بدن مادر به کمتر از 37/5 درجه سانتی گراد نشانهٔ شروع زایمان در سگ‌ها ظرف 24 الی 48 ساعت آینده می‌باشد.
در نژادهایی که دارای مو های بلند هستند، بهتر است جهت دسترسی راحت‌تر توله سگ‌ها به نوک سینه‌های مادرشان و همین‌طور جلوگیری از ایجاد هرگونه آلودگی در هنگام زایمان در سگ‌ها مو های موجود در زیر شکم ، اطراف سینه‌ها و ناحیهٔ پشت ( مخصوصاً اطراف مهبل و مقعد ) حیوان کوتاه و تمیز گردد.این کار بهتر است چند روز پیش از زایمان در سگ‌ها صورت گیرد.
با نزدیک شدن به روزهای زایمان در سگ‌ها باید سینه‌ها ، سر سینه‌ها و اطراف ناحیهٔ مهبل ( مخصوصاً مقعد ) مادر با مواد ضدعفونی کننده شسته و تمیز گردد. این کار باعث آن خواهد شد تا آلودگی انگلی احتمالی که تخم آن‌ها از طریق مدفوع مادر دفع می‌شوند از طریق نوک سینه‌ها به نوزادان منتقل نگردد.همچنین به دلیل آنکه سینه‌ها و واژن مادر هنگام خوابیدن با زمین تماس پیدا می‌کند احتمال انتقال عوامل عفونی در طول زایمان در سگ‌ها و یا پس از آن آر این طریق به مادر و توله‌های او وجود دارد.
در هنگام زایمان در سگ‌ها باید حتماً دمای محیطی حدوداً 26 درجهٔ سانتی گراد باشد ( برای رساندن دمای محیط به این مقدار اقدام شود). در هنگام زایمان حیوان را تنها بگذارید و از تجمع در محل لانه و ایجاد سرو صدا و شلوغی در مکان زایمان سگ خودداری کنید.
اگر سگ خود را پیش از زایمان با محل لانه و جایی که باید در آن زایمان کند آشنا نکنید احتمال این وجود دارد که مادر آن محل را به عنوان لانه نپذیرد و در به دنیا آوردن توله‌ها دچار مشکل گردد. اغلب در این مواقع سگ ماده هر یک از توله‌ها را در یک محل به دنیا می‌آورد و برای زاییدن تولهٔ بعدی به محل دیگری می‌رود. در مواقعی هم همانند بی خانمان‌ها توله‌های خود را به دندان می‌گیرد و دائماً جای خود را عوض می‌کند و در صورتی که جای مناسبی پیدا نکند آن‌ها را رها می‌کند و از آنجا می‌رود. حتی این‌گونه رفتارها در مورد سگ‌هایی که وابستگی زیادی به صاحبان خود دارند و برای زایمان به لانه‌ای به دور از محل زندگی خود انتقال یافته‌اند هم دیده می‌شود. به هنگام زایمان در سگ‌ها بهترین کار این است صاحب حیوان در طول زایمان سگ در کنار سگ خود حضور داشته باشد و از لحاظ عاطفی حمایت را فراموش نکند.

دوران بارداری و زایمان در سگ‌ها

View all
سگ
عمومی
گربه

44279350 - 44269545 - 021

نشانی : بلوار مرزداران (غرب) - خیابان 35 متری لاله - کوچه لاله نهم - انتهای کوچه سمت راست -بن بست ستایش

کلیه حقوق مادی و معنوی سایت برای کلینیک دامپزشکی مرزداران محفوظ می باشد  طراحی و توسعه : وب سایت لند پلاس